Van Gölü’nde yaşayan ve yaklaşık 800 bin yıldır varlığını sürdüren inci kefali için kritik bir dönem başladı. Her yıl 15 Nisan’da uygulamaya alınan 90 günlük av yasağı, bu yıl da 15 Temmuz’a kadar sürecek. Uzmanlar, insan kaynaklı tehditlerin türün geleceği için en büyük risk olduğunu vurgularken, kaçak avcılıkla mücadele çalışmalarının da titizlikle devam ettiğini belirtiyorlar.
Van Gölü’nün tuzlu ve sodalı sularında yaşayan bu eşsiz balık türü, her yıl göç yolculuğuna çıkarak tatlı su kaynaklarına ulaşmak için zorlu bir yolculuğa koyuluyor. İnci kefalleri, akarsulara ulaşmak amacıyla suyun dışına sıçrayarak ilerliyor ve bu olağanüstü göç davranışı, halk arasında “uçan balık” olarak adlandırılmasına neden oluyor. Uzmanlar, bu yıl göl yüzey sıcaklığının 14 santigrat dereceye ulaşmasının, göç için gerekli koşulları oluşturduğunu ifade ediyor.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, göç sürecinin başlangıcını şu şekilde değerlendirdi: “Göl yüzey suyu sıcaklıkları 14 santigrat dereceye ulaştı. Bu noktada inci kefallerinin, Van Gölü’nden akarsulara geçişi için gereken ekolojik şartlar tamamlandı. Akarsuların durulmasını bekliyoruz; bu, binlerce yıllık göçün yeniden başlamasını sağlayacak.”
İnci kefalinin 800 bin yıldır Van Gölü havzasında var olduğu biliniyor. Bu tür, gölün yüksek tuzluluk oranına ve akarsulardaki güçlü akıntılara rağmen hayatta kalmayı başarmış olsa da, insan kaynaklı tehditler nedeniyle tehlikeye girmiştir. Kaçak avcılık, bilinçsiz tüketim ve yetersiz denetimler, türün geleceğini ciddi şekilde riske atıyor.
Ekonomik açıdan da önemli bir yere sahip olan inci kefali, Türkiye’de iç sulardan elde edilen balık üretiminin üçte birini karşılıyor ve birçok ailenin geçim kaynağı durumunda. Yıllık yaklaşık 30 bin tonluk balık üretiminin 10 bin tonunu oluşturan bu tür, yerel ekonominin yanı sıra biyolojik çeşitliliğin korunması açısından da büyük önem taşımaktadır.
Dr. Akkuş, inci kefalinin doğada birçok tehlikeyle mücadele edebildiğini ancak insan etkisi karşısında savunmasız kaldığını belirterek, “İnci kefali, bölge ekosistemi için kritik bir türdür ve insan etkisiyle baş edemiyor” uyarısında bulundu.
Kaçak avcılığa karşı alınan önlemler arasında, Tarım ve Orman Bakanlığı ve yerel ekiplerin sahada gerçekleştirdiği sıkı denetimler yer alıyor. Tatlı su giriş noktalarında jandarma ekipleri sabah akşam nöbet tutarken, Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü de göl kıyıları ve üreme alanlarında kontrolleri artırdı. İl Tarım ve Orman Müdürü Turgay Şişman, “İnci kefalinin üreme mevsimi olması nedeniyle yoğun denetim yapıyoruz” şeklinde bilgi verdi.
